خوارزم و پسر ديگرش علاء الدين تكش در جند به‌جاى او نشست . ايل بيگى رهبر ايل ، رئيس ايل ، در رتبه دون ايلخانى . ايلچى تقريبا مرادف صلح‌چى و صلح‌ساز . در عهد مغول ، عنوان مأمور صلح و فرستادهء مخصوص جهت استقرار مصالحه بين قبايل و طوايف مغول و ترك ، و نيز فرستادهء مخصوص و فوق‌العاده‌اى كه برحسب تقاضاى متظلمان و شاكيان از جانب خان به ولايات مىرفته و به دعاوى مردم و به رفع ظلم از آنها رسيدگى مىكرده است . چون خود آنها علوفه و عليق خود را در بين راه از مردم مىگرفته‌اند ، گاه وجود آنها سبب مزيد شكايت مىشده است . غازان خان جهت آمدوشد ايلچىها مقررات و قواعدى وضع نمود و در رفع جور و تعدى ايشان اهتمام كرد . بعدها مخصوصا در عهد صفويه و قاجاريه ( قبل از مشروطيت ) ايلچى عنوان سفير و فرستاده رسمى كه از طرف پادشاهان به دربار ديگر سلاطين مىرفته است بوده و غالبا وزراى ايرانى در دربار سلاطين اروپا عنوان وزير مختار و ايلچى مخصوص داشته‌اند . ايلچىخانه سفارتخانه ، محل سفير ، خانه‌اى كه در شهرها مخصوص ايلچيان از طرف دولت تخصيص داده مىشد . ايلخان - ايلخانى منتصر سامانى چند جنگ روى داد ، و آخر امير منتصر متوارى و كشته شد . ايلك خان مدتى نيز با سلطان سلطنت كرده‌اند ، و در ادوار اخير به معنى رئيس يا رياست ايل . كلمهء ايلخان از جهت لفظ به معنى رئيس قوم و به قولى به معنى خان تابع است ، و هلاكو خان اين لقب را به سبب آنكه دولت وى ، لااقل از جهت اسم و عنوان ، تابع برادرش قوبلاى قاآن بود به كار برد و اختلاف او نيز آن را همچنان استعمال نمودند . بعد از زوال دولت مغول و تاتار مخصوصا در ادوار صفويه و قاجاريه غالبا به معنى رئيس ايل به كار گرفته مىشده است و هريك از ايلات بزرگ مانند بختيارى و ديگران ايلخانى داشته‌اند . ايلخانان كوچك ( 763 - 756 ه . ق . ) . پس از مرگ ابو سعيد فرزند غازان خان سلسلهء ايلخانان بزرگ مغول پايان يافت و مقام ايلخانى بازيچهء دست امرايى شد كه با يكديگر در به دست آوردن قدرت رقابت مىكردند و هر كدام يكى از شاهزادگان مغول را آلت اجراى مقاصد خويش درمىآوردند . بعد از ابو سعيد يكى از فرزندان اريق بوقا برادر هولاكو به اسم ارپا خان بر تخت سلطنت نشست ، اما به‌زودى معزول شد و موسى خان از فرزندان بايرو جاى او را گرفت . شيخ حسن بزرگ ايلخانى موسى خان را به رسميت نشناخت و چون رقيب خاندان چوپانى بود ابتدا ساتى بيگ خواهر ابو سعيد و همسر امير چوپان را به ايلخانى برداشت و سرانجام او را به شخصى به نام سليمان به همسرى داد و سليمان خان ايلخان شد . آخرين فرد ايلخانان كوچك انوشيروان عادل نام دارد كه به سال 756 وفات يافت . نيز - چوپانيان ايلخانيان نيشابورى شهاب الدين نسفى و شمس طبسى و عثمان مختارى آنها را ستايش كرده‌اند . اولين كسى كه از اين